تيز ناى ( tiz - n y ) ا . پ . لبهء شمشير و يا تبر . تيزوير ( tiz - vir ) ص . پ . تندهوش و تيزهوش . و بسيار تيز و برنده . تيزهش ( tiz - hac ) ص . پ . چابك و چالاك در جنبش . تيزهش ( tiz - hoc ) و تيز هوش ( tiz - huc ) ص . پ . زيرك و عاقل و هوشمند و ذهين و خداوند فراست . تيزى ( tizi ) ا . پ . حدت و سختى و تندى و برندگى . و سوزش . و نوك و نقطه . و سرو عربى يعنى عربى نژاد فارسى زبان و اسب تازى . و زنجبيل . و تيزى بينى : نوك بينى . و تيزى دريافت : سهولت ادراك . و تيزى كوه : نوك كوه و سر كوه . تيزى باخرز ( tizi - b xarz ) ا . پ . پرده‌اى از موسيقى . تيزيدن ( tizidan ) ف ل . پ . شتاب كردن و خشمناك شدن و قهر گرفتن . تيزيدن ( tizidan ) ف م . پ . رها كردن باد از دهان و يا از پائين . تيزى راست ( tizi - r st ) ا . پ . نغمه اى از موسيقى كه گردانيه نيز گويند و آن از جملهء شش آواز است كه سلمك و شهناز و گردانيه و گوشت و مايه و نوروز باشد . تيژ ( tij ) ا . پ . محل سبز مزرعهء كاشته شده . و غرش شكم و ضرطه و بادى كه از سوراخ پائين خارج شود . تيژه ( tije ) ا . پ . تيرخانه و سراب . تيس ( tays ) ا . ع . تكه و آهوى نر و يا آهوى نرى كه بر آن يك سال گذشته باشد . ج : تيوس و اتياس و تيسة و متيوساء . تيس ( tayas ) ا . ع . مانستن هر دو شاخ حيوانى به شاخهاى بز كوهى . تيساء ( tays ' ) ص . ع . عنز تيساء : ماده بزى كه شاخهاى وى بشاخهاى بز كوهى ماند . تيسة ( teyasat ) ع . ج . تيس . تيسر ( tayassar ) م . ع . آسان شدن . و سرد گرديدن روز . و آماده شدن . تيسور ( taysur ) ا . ع . دابة حسن التيسور : دابهء نيكو بردارندهء قوائم را . و ستور فربه . تيسوسية ( taysuseyat ) ا . ع . تكبر و بزرگ‌منشى يق فى فلان تيسية و تيسوسية . تيسه ( tise ) ا . پ . پرنده‌اى مانند كبوتر . تيسى ( tis ) ا . ع . كلمهء ابطال و تكذيب است و يا بازى و دشنام و يقال للضبع تيسى جعار ( بصيغهء امر از ثلاثى ) . تيسية ( tayseyat ) ا . ع . تكبر و بزرگ‌منشى . تيسير ( taysir ) م . ع . آسانى كردن . و آسان گردانيدن يستعمل فى الخير و الشر . و توفيق دادن . و يسر الرجل تيسيرا : آسان زاى شدند شتر مادگان و گوسپندان آن مرد . و يسرت الغنم : بسيار شير و يا بسيار بچه گرديدند گوسپندان . تيسير ( taysir ) ا . ع . دابة حسن التيسير : ستور نيكو بر دارندهء قوائم را . تيشه ( tice ) ا پ . افزارى كه مركب است از قطعهء آهنين برنده و از دسته‌اى كه بدان چوب را مىبرند و مىشكافند و تبر . و تيشه بر پاى خوردن : كار و بار خود را ضايع كردن و بر هم زدن . و تيشه بسوى خود زدن : حريص و طامع بودن و حرص و شره داشتن . و تيشهء فرهاد تيز كردن : شروع در عشق و عاشقى نمودن . تيشه كار ( tice - k r ) ا . پ . تبردار . تيصيص ( taysis ) م . ع . يصص الجر و تيصيصا : باز كرد آن سگ بچه چشم را . و هى لغة فى جصص لان بعض العرب يجعل الجيم ياء فيقول للشجرة شيرة و للجثجاث جثياث . و يصصت الارض : گشاده و دروا شد زمين بروئيدن گياه . و يصصت النبات : در و اشد گياه بشكوفه . و يصص على القوم : حمله كرد بر قوم . تيضيض ( tayziz ) م . ع . چشم باز كردن سگ بچه ( لغة فى تيصيص ) . تيع ( tay ' ) و ( taya ' ) م . ع . تاع القئ تيعا و تيعا و تيعانا ( از باب ضرب ) : بيرون آمد قى . و تاع المايع : روان شد مايع . و تاع الطريق : طى كرد راه را . و تاع اليه : شتافت بسوى وى و رفت . و تاع السمن : بپارهء نان برداشت روغن را . و تاع به : گرفت آن را . تيع ( tayye ' ) ص . ع . شتابندهء بسوى بدى و يا بسوى هر چيز كه باشد يق رجل تيع . تيعان ( taya n ) م . ع . تاع تيعا و تيعا و تيعانا . مر . تيع و تيع ( taya ' ) . تيعان ( tayya n ) ص . ع . رجل تيعان : مرد شتابندهء بسوى بدى و يا بسوى هر چيز كه باشد . تيعة ( ti'at ) ا . ع . چهل عدد از گوسپند و يا كمتر يعنى بقدرى كه در آن زكات واجب باشد . كانها الجملة التى للسعاة اليها ذهاب لاخذ الصدقة من تاع اليه اذا ذهب . تيعيط ( tay'it ) م . ع . زجر كردن و بانگ بر زدن . تيغ ( tiq ) ا . پ . شمشير و سيف و كارد و چاقو و استره و سرتراش و نيشتر و درفش . و خار نوك تيز و شعاع خورشيد و پرتو ماه . و سر پيكان . و بلندى كوه و هر چيز بلند و راست ايستاده . و بالاى خانه . و نوك بينى . و برق و روشنى و تاب و حرارت و شعله . و جوهر فولاد . و تيغ آبدار : شمشير از فولاد دمشقى . و تيغ آتشبار :